Belgie lijkt nog niet helemaal klaar voor niet-binaire personen.




Het lijkt er op dat ons Belgenlandje nog niet helemaal klaar is om niet-binaire personen te aanvaarden. Een niet-binair persoon is iemand die zich geen man
maar ook geen vrouw voelt. Een tijdje terug verscheen Joppe De Campeneere, 23, in het Eén programma 'De Zevende Dag'.

Joppe is een niet-binair persoon. Jammer genoeg verschenen er nadien tal van negatieve berichten op sociale media, gaande van: 'Er zijn maar twee genders,
onderricht jezelf', tot 'Doe eens normaal'.

Sommige critici geloven dat onze maatschappij geen behoefte heeft aan zo’n divers beeld van geslacht en gender. Maar Joppe spreekt dat tegen. “Het gaat niet over: heeft onze maatschappij er nood aan? Het gaat over: ménsen hebben er nood aan. Wie ben je om dat zwart-witdenken nog op te leggen, als het voor velen niet meer houdbaar is? Letterlijk iedereen, tot de meest stoere, mannelijke man, ondervindt nadelen van de traditionele ideeën rond man en vrouw. ‘Toxic masculinity’, dat mannen bijvoorbeeld verbiedt om emoties te uiten, is een van de grootste problemen van onze maatschappij. En het is direct gerelateerd aan die ouderwetse genderrollen.”

Topdokter en Professor urologie Piet Hoebeke treedt Joppe bij.
“Zo veel sociale problemen zijn het gevolg van dat ‘blauw vs. roze’-verhaal. Denk aan de loonkloof tussen mannen en vrouwen. Of het zinloos geweld en de pesterijen die volgen op de minste afwijking. Niemand heeft last van hoe een ander gender beleeft en uit. We moeten de gendervariatie juist zien als de rijkdom van de mensheid. "Bij elk van ons staan de knopjes op het 'mengpaneel' van gender en geslacht anders. En elk van ons heeft baat bij zo'n diverser wereldbeeld, vult Joppe aan. "Vasthouden aan de hokjes van man en vrouw geeft nadelen voor iedereen, zelfs voor de stoerste, meest mannelijke man."

Voor de meeste Vlamingen is niet-binair zijn en het concept dat er meer is dan 'man' en 'vrouw' zijn heel onbekend. Maar in wetenschappelijke kringen passen
gender en geslacht al een hele tijd niet meer in de traditionele hokjes. Professor Hoebeke schreef er al een boek over, waarover je eerder bij holebi info kon lezen (link onderaan). "Ons biologisch geslacht en gender is geen zwart-witverhaal. Wel een spectrum," aldus Hoebeke.

Seksuele identiteit met vier componenten
De seksuele identiteit van elk individu wordt bepaald door vier componenten. Hoebeke stelt dat voor als een ‘mengpaneel’. “Er is de biologische component of hoe je geboren wordt. Daarnaast is er de genderidentiteit of hoe het individu zich voelt: een man, vrouw of om het even wat daartussenin. Ten derde is er de genderexpressie, de manier waarop het individu zich uit naar de buitenwereld toe. Dragqueens zijn bijvoorbeeld vaak biologische mannen die op een podium spelen met vrouwelijke genderexpressie. En tot slot is er de seksuele voorkeur, je geaardheid. Die vier knoppen van het mengpaneel staan bij elk individu op een andere plek”, zegt Hoebeke. "Zie hetals een vingerprint, eigen voor elk persoon, die kan wijzigen doorheen de tijd.”

Een non-binair of niet-binair iemand, zoals Joppe, kan dus biologisch een man zijn, maar zich qua genderidentiteit en mentaal noch man, noch vrouw voelen. “En zo zijn er meer non-binaire personen dan je denkt”, zegt Hoebeke. Een bekend voorbeeld is de Britse zanger Sam Smith, die sinds vorig jaar ook over zijn non-binair zijn spreekt in de media.

Studies tonen diversiteit aan
Hebben we het daarnaast over wie zich, minder ‘radicaal’ dan non-binair, niet honderd procent man of vrouw voelt, blijkt de wereld nog diverser. “Duitse en Amerikaanse studies tonen aan dat tien tot vijfentwintig procent van de hedendaagse jongeren zich niet comfortabel voelt bij de traditionele hokjes van ‘man’ en ‘vrouw’. Ze situeren zich ergens in het midden van het spectrum.” Hoebeke gelooft dat die cijfers zelfs een onderschatting zijn, te wijten aan een generatiekloof. “Jongeren nu leren op allerlei manieren bij over gender. De oudere generaties kenden die blootstelling niet. Had ik als 15-jarige aan mijn ouders gezegd dat ikmij man noch vrouw voelde, had ik kletsen rond mijn oren gehad.”

Ook biologisch onderbouwd
Qua gender is alles dus mogelijk. Hoebeke werkt bijvoorbeeld met non-binaire personen, geboren als biologische vrouw, die een borstamputatie laten doen, omdat ze geen duidelijke geslachtskenmerken willen. Maar ook met personen geboren als biologische man die borstprotheses laten steken omdat ze vrouwelijke kenmerken willen. De wetgeving die vanaf 1 januari 2018 toelaat om je geslacht op je paspoort naast ‘M’ of ‘V’ ook als ‘X’ aan te duiden, zonder een medische
ingreep, heeft volgens hem veel in beweging gezet. “Sindsdien begrijpen meer mensen dat de realiteit complexer is dan ze denken.”

Niet alles is zwart wit
Kritiek komt er natuurlijk met hopen. En vaak trekken critici de biologische kaart. “Maar zelfs op biologisch vlak is geslacht niet zwart-wit”, zegt Hoebeke. “Tot tien weken na de conceptie kan elke foetus nog alle kanten op qua geslacht. Daarna bepaalt een veelvoud aan factoren genen, hormonen waar de schuifknoppen op het mengpaneel terechtkomen. Omdat er zoveel biologische mechanismen meespelen, krijg je variatie. Er zijn mensen met intersekse lichamen, geboren met
zowel mannelijke als vrouwelijke kenmerken. Maar de variatie manifesteert zich op zó veel manieren: niet alle mannen zijn groot en gespierd, niet alle vrouwen hebben grote borsten. Ook dat zijn voorbeelden waarbij ons biologische geslacht niet uiterst ‘man’ of ‘vrouw’ is.”

Biologie en opvoeding
Biologie kan zelfs meespelen, wanneer het op genderidentiteit aankomt. “De wetenschappelijke bewijzen zijn nog onvoldoende, maar er zijn aanwijzingen om te geloven dat de hersenstructuur een invloed kan hebben. Het lijkt er immers op dat ook een brein meer ‘mannelijk’, ‘vrouwelijk’ of non-binair kan zijn”, zegt Hoebeke.

Daarnaast geven ook opvoeding en omgeving genderidentiteit vorm op talloze manieren. Dat kan gaan van een kind dat erg ‘vrouwelijk’ of ‘mannelijk’ wordt opgevoed en dat aanneemt als zijn genderexpressie, tot het extremere voorbeeld van Afghanistan. Daar nemen veel biologische meisjes een mannelijke genderrol aan om naar school te kunnen gaan. Ze kleden en gedragen zich als jongens voor een kans op beter onderwijs. Omdat ze dat hun hele schoolcarrière volhouden, wordt hun genderexpressie ook mannelijk en trouwen ze bijvoorbeeld later met een vrouw.

Lange wachtlijst voor kinderen met genderdysforie in Belgie
Hoe ga je dan best om met een kind dat buiten de lijntjes wil kleuren? Er zijn in ons land lange wachtlijsten voor kinderen met genderdysforie, die zich niet goed voelen in de traditionele hokjes. Moet je je zoon met glitterschoenen naar school laten gaan? Daarover zijn de meningen verdeeld. “Ik geloof dat het gezonder is om als ouders begripvol te zijn”, zegt Hoebeke. “Bij kinderen die een grote weerstand ondervinden in hun nabije omgeving, is de psychologische tol enorm. Het is heel confronterend voor zo’n kind als zijn familie zijn zelfexpressie beteugelt.”

Sommige critici wijzen op het gevaar voor 'rapid onset genderdysforia’: als één kind in de klas genderdysfoor gedrag vertoont, kan dat de andere kinderen in de klas aanzetten om zelf te gaan experimenteren. “Maar bij kinderen die geen aanleg hebben voor genderdysforie, blijft dat heus niet plakken. En is het dan zo erg dat ze er eens over nadenken?”

Joppe: “Ik heb zelf ook moeten leren dat wat ik ben, niet fout is”
Joppe is gezegend met een gezin dat steeds meer begrip toont, vertelt die. “Op mijn veertiende ben ik uit de kast gekomen als homo, maar voor mijn non-binair zijn heb ik nooit een coming out gehad. Dat is langzaam gegroeid, vanuit mijn interesse voor mode. Las ik magazines, dan zag ik gewoon interessante looks en silhouetten. Het maakte me niet uit of een man of vrouw die droeg. Ik ging shoppen in tweedehandswinkels, waar niet zo’n duidelijk onderscheid wordt gemaakt. En ik experimenteerde met make-up, als een extra vorm van zelfexpressie. Op den duur zette die zelfexpressie mijn identiteit kracht bij, en durfde ik zo naar buiten te komen.” Nu is Joppes genderidentiteit en -expressie geen keuze meer. “Ik ben meer mezelf dan ooit. Me mannelijk kleden en gedragen, zou voelen alsof ik in de huid van iemand ander stap.”

Ondertussen kan Joppe perfect in woorden vatten wat die is en doet. Hun genderidentiteit is non-binair, voor hun genderexpressie speelt die zowel met mannelijke als vrouwelijke elementen. “Ik heb altijd een genderexpressie gehad die van de norm afwijkt, maar het heeft wel een hele tijd geduurd voor ik de term ‘non-binair’ kende en me zo kon identificeren. Pas in het hoger onderwijs ontdekte ik online andere mensen zoals ik, die mijn identiteit onder woorden konden brengen. En dan moest ik zelf ook nog leren om alle stereotypes los te laten. Ik heb ook moeten afleren dat het niet slecht is om als non-binair persoon aan vrouwelijke genderexpressie te doen.”

Daarom begrijpt Joppe hoe moeilijk de meeste mensen het hebben om te vatten dat er meer is dan ‘man’ en ‘vrouw’. “Ik snapte het vroeger ook niet. Iets dat je niet kent, kan je niet begrijpen. En gewoontes spelen ook mee. Mijn familie volgt mijn optredens in de media, maar sms't me soms achteraf nog: ‘Proficiat hé, vent’. Ze hebben me 22 jaar zo gekend en ja, het zit er ook gewoon ingebakken.”

Al boeken we stilaan wel vooruitgang, merkt Joppe.
“Mijn mama is leerkracht en leest met haar studenten in het derde en vierde middelbaar een artikel over mijn passage in ‘De Zevende Dag’. Veel leerlingen gebruiken dan spontaan mijn non-binaire voornaamwoorden. Mijn broer is achttien en in zijn generatie wordt er ook over gesproken. Ja, steeds meer jongeren hebben schijt aan de hokjes. Maar nog meer jongeren stellen de hokjes in vraag.”

Ter info: niet elk niet-binair persoon is holebi of transgender, sommigen zijn hetero, panseksueel of aseksueel of plaatsen zichzelf niet in een hokje van de vele seksuele geaardheden.
LEES OOK
PROF GIET ONS GENDER IN DE BLENDER + BOEK INFO + LIJSTJE 21 GENDERIDENTITEITEN
MAAK KENNIS MET MEER DAN TWINTIG NIET BINAIRE BEROEMDHEDEN



Bron: hln.be - oktober 2020

Dit bericht is gepost op 23 October, 2020 en 1715 keer gelezen.



Reageer op dit bericht: